AI-geletterdheid: wat de AI Act van je team vraagt

AI-geletterdheid is de kennis die mensen nodig hebben om verantwoord met AI te werken. Artikel 4 van de AI-verordening vraagt sinds 2 februari 2025 dat organisaties die AI aanbieden of gebruiken daar maatregelen voor nemen. Sinds 27 juli 2026 is dat een plicht om de ontwikkeling te ondersteunen, zonder gegarandeerd niveau per persoon.

Artikel 4 van de AI-verordening gaat over AI-geletterdheid: de kennis en vaardigheden om AI-systemen verantwoord in te zetten en de kansen en risico's ervan te zien. Het geldt sinds 2 februari 2025. Sinds de Digitale Omnibus voor AI moet je maatregelen nemen die die geletterdheid ondersteunen. Een vast niveau per persoon hoeft niet.

De bepaling heeft twee fases gekend.

	Van 2 februari 2025	Vanaf 27 juli 2026
Wat er staat	zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid	maatregelen nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen
Niveau per persoon	een toereikend niveau bij wie met AI werkt	uitdrukkelijk niet vereist
Karakter	lijkt op een resultaatsverplichting	lijkt meer op een inspanningsverplichting

De wijziging komt uit de Digitale Omnibus voor AI, Verordening (EU) 2026/1744, die op 27 juli 2026 in werking trad. ICTRecht vat het samen als een verschuiving van een resultaatsverplichting naar iets wat meer op een inspanningsverplichting lijkt. Volgens hun lezing kan een toezichthouder ook niet eisen dat medewerkers een specifieke training hebben gevolgd.

Twee dingen blijven staan. De plicht bestaat nog: wie AI inzet, moet er iets aan doen. En de verwachting is dat het voor de meeste organisaties weinig verandert. Wie al serieus bezig was, blijft dat doen; wie niets deed, kan dat nog steeds niet goed uitleggen.

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft er een handreiking over gepubliceerd: "Aan de slag met AI-geletterdheid". Let op dat die van vóór de Omnibus is en dus de oude formulering gebruikt. De aanpak erin blijft bruikbaar.

Artikel 4 geldt voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen. Een gebruiksverantwoordelijke is een organisatie die AI onder eigen verantwoordelijkheid inzet in haar werk. Een marketingteam dat ChatGPT, Copilot of AI-functies in Google Ads gebruikt, valt daar in de regel onder.

Het gaat om de mensen die namens jou met AI werken. Dat zijn je eigen medewerkers, maar ook anderen die het in jouw opdracht doen, zoals een freelancer of een bureau.

De verplichting kijkt naar de context. Wat iemand moet weten hangt af van zijn rol, zijn ervaring en de manier waarop het systeem wordt gebruikt. Een medewerker die een taalmodel gebruikt voor een eerste versie van een nieuwsbrief heeft iets anders nodig dan iemand die een agent toegang geeft tot het CRM of het advertentieaccount.

Een paar voorbeelden van wat per rol telt:

• Marketing en content. Dat een taalmodel kan verzinnen, dat feiten en cijfers nagelopen moeten worden, en welke gegevens niet in een prompt horen.
• Ads en data. Hoe de automatisering in een advertentieplatform op je conversiedata stuurt, en waarom een fout in de meting een fout in de inkoop wordt. Zie AI Max in Google Ads voor een voorbeeld.
• Sales en klantcontact. Wat een klant te horen krijgt als een antwoord door AI is voorbereid, en wanneer een mens het overneemt.
• Leiding. Welke tools zijn toegestaan, wie beslist over nieuwe, en waar de risico's zitten.

Artikel 4 schrijft geen certificaat of vaste vorm voor. Wat je kunt laten zien is dat je de maatregelen hebt genomen: een overzicht van welke AI er in gebruik is, wat elke rol daarvoor moet weten, wat je daaraan hebt gedaan en wanneer je het opnieuw bekijkt. Dat past op een paar pagina's.

Een werkwijze in vier stappen:

1. Breng het gebruik in kaart. Welke AI-tools en AI-functies worden er gebruikt, door wie, waarvoor en met welke gegevens. Vergeet de functies niet die in bestaande software zitten, zoals in je advertentieplatform, je mailprogramma of je CRM.
2. Bepaal per rol wat nodig is. Niet iedereen hoeft hetzelfde te weten. Leg per rol vast wat de risico's zijn en welke kennis daarbij hoort.
3. Neem maatregelen. Uitleg bij de start, korte afspraken over wat wel en niet mag, een vast moment om nieuwe tools te bespreken. Een training kan daar deel van zijn, maar is geen eis.
4. Leg het vast en kijk het na. Wat je hebt gedaan, voor wie en wanneer. Plan een moment om het bij te werken, want de tools veranderen sneller dan het beleid.

Het overzicht uit stap 1 is meer waard dan het lijkt. Het is ook het vertrekpunt als je bekijkt waar AI werk kan overnemen, en welke risico's je daarbij loopt. Bij een AI-implementatie begint het werk daarom op dezelfde plek: met een inventarisatie van wat er nu gebeurt.

Wat AI in marketing in de praktijk doet, en wat je er niet aan overlaat, staat in AI in marketing: waar het echt werk scheelt.

• ICTRecht: De Digitale Omnibus voor AI is er: wat verandert er nu écht?, 31 juli 2026
• Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening), artikel 4, zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2026/1744 (Digitale Omnibus voor AI)
• Autoriteit Persoonsgegevens: handreiking "Aan de slag met AI-geletterdheid"